كريم گل اندام 1326-نجي ايلده اورمو شهرينده آنادان اولوب 1352-نجي ايلده تهران حقوق فاكولته سين بيتيريب. اللي ياشينا دولدوغو حالدا دوغما آنا ديلينده بيرينجي كتابين چاپدان چيخاردير. 1341-نجي ايلده ياراديجيليق عالمينه قدم قويور.بو عزيز شاعير ايندي ده معمولي ياشايشينا ادامه وئرير.

هارا گئدیر سن ؟

الله هین ائوینه ؟ الله هین گؤروشونه ؟
اوزبه اوز ائوین قاپیسینی دؤی ، هه ن ، او ائوی کی یئتیم خانادیر
او ائوی کی هر گئجه اوشاقلار آج یاتیرلار ، الله بو گئجه اوردادیر
بو گئجه ، یولا دوشمه میشده ن قاباق ، بیر آز قونشو ائوینه قوناق گئت
باخ گِؤر ، اوجاق اوستونده کی قابلاما دولودور ،
دولودور سوینان
هه ن ، ته کجه سو
و آنانین الینده قاشیغی ، پیشمیشی قاریشدیریر
دادینا باخیر ، دوز سه پیر ، اوقه ده ر قاریشدیریر ، قاینادیر کی ، آج اوشاقلار یوخلویالار
دونه ن گئجه ده بو پیشمیشی پیشیرمیشدی
ساباح گئجه ده پیشیریه جاخ ، بیری گونده
...
هارا یوللانیرسان ؟
یو گئجه یولا دوشمه میشده ن قاباق
دوواربیر قونشووا بیر باش وور
هه ن ، او ائویکی آتاسی خسته دیر ، یورقان دوشه کده
یوخسوللوقدان ، داوا درمانسیزلیقدان
اؤلومون یولونو گؤزلور
بو قونشوکی دونه ن قیزارا قیزارا سه نده ن بیر آز بورج ایسته دی ،
وئردین ؟ یوخووویدی ؟ ؟
...
هارا گئدیرسه ن ؟
بو گئجه گئتمه میشده ن قاباق
او تانیشیوین ائوینه باش وور
اوکی سه نده ن قانی بیردیر
اوکی دونه ن حلاللیق آلماغا یانینا گئتمیشدین
و دئمیشدین ، الله قویسا ، یئددی مینجی یولوندور
اوکی اوشاقلاری کاسیبلیقدان ، جیندیریق پالتارلارینا گؤره ،
بیر بوجاقدا گیزله نیب گؤزووه گؤرسه نمه دیله ر
...
هانسی هاواداسان ؟
محشر عرفات ؟
منا ؟ یا جمرات ؟
بو یولچولوغون زحمتینی بوینووا آلما ،
شئیطان سه نین اوره یینده دیر ، سه نین روحوندادیر
تمیزله نمه کده ن اؤتور ، اؤزووی رمی ائله ، داشی اؤزووه وور ،
اؤزووی قورتار ، اؤزونده ن
نه ده ن کی ، الله سه نه حرام ائله دی ، بو یولچولوقدا ، حتی اؤزووه آینادا باخماغی
...
اولوکو ابراهیمین آیاغینا چاتماغ ایستیرسه ن ؟
او الله لی نی کی الله هین یولوندا
الله هین بویوروقوینان ، بالاسینی ساللاخا آپاردی ؟
ابراهیم بالاسینی ساللاخا آپاردی ، سه ن اینانجیوی
...
هانسینا گؤره اوره یین داریخیر ؟ بقیعین زیارتی ، یا پئیغمبیرین ؟
او پئیغمبر کی ،
آتا بابالارین ایکی اوزلولوق ، یالتاقچیلیقنان دوزه لده ن مه چیدین ییخماغینا بویوروق وئردی ؟
...
کیمی زیارت ائله مه یه اوره یین چیرپینیر ؟
خدیجه کبری زیارتینه ؟
او کی بوتون وار یوخونو اینانجینین ، آداملارین یولوندا باغیشلادی ؟
...
دور ، اویان ، ایکی اوزلولوق ، یالتاقچیلیق ، پالتارلارین اینینده ن چیخارت
احرام پالتارلاریوی ، او پالتارلاری کی هر یالتاقچی لیقدان ، ایکی اوزلولوکده ن پاکدیر، گئیین
کیچیل او میقاتدان اؤتور
نییه کی ، قیامت یاخیندیر
...
الله هی ، او یئتیم خانادا
الله هی ، اوجاق اوستونده کی سودان دولو قابلامادا
الله هی ، نوخوش قونشونون باشی اوسته
الله هی ، قوجالار ائوینین اومودسوزلوغوندا
اورداکی منیم سه نین آتا آنالاریمیز اوره یی ، بیر آز محبتده ن اؤتور چیرپنیر
اورداکی اومودسوزلوغنه ن اؤلوم صفینده نوبه یه دوزولوبله ر
الله هی ، آبیرلی کاسیبلارین ائوینده
الله هی ، مین یئرده
الله هی ، هر یئرده زیارت ائله
...
کعبه بیر نیشان داشیدیر
بیر داشدیر کی یولووی آزمییا سان
سه ن کی آزیبسان
بیرده احرام باغلا

                                          حاجی بیر یولدا احرام باغلا آختار ، گؤر ،

                                                   یار هاردادیر ، یار هاردادیر

عزیز قایا قیزینا بو شعر اوچون تشکر ائلیرم

 لطفا برای متن فارسی کلیک بزنید

نصاب صادق

فصل نخست : نصاب موضوعي

شامل 10 باب در 10 وزن مختلف

باب 1. واژگان ناب تركي (فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن)

چون بياموزي زبان ديگري جز مادري

برگشائي روي خود دروازه هاي ديگري

گويمت از واژگان ناب تركي، گوش آن

فاعلاتن ، فاعلاتن ، فاعلاتن ، فاعلن

سيب آلما و اريك زردآلو، قاوون خربزه

هئيوا به ، انگور اوزوم، دال شاخه ، دادلي بامزه

ايستي گرما و سويوق سرما ، ايليق با اعتدال

آلت پائين ، اوست بالا ، اؤن جلو و پشت دال

ديز زانو،ديش دندان،ريش ساققال،ديل زبان

بازو قول،گردن بويون،كيپريك مژه،پاشنه دابان

قاش ابرو،چشم گؤز،بورون دماغ وگوش قولاق

دست ال ، انگشت بارماق ، لب دوداق و پا آياق

مه دومان،باران ياغيش،قار برف و شاختا سوز سرد

قايغي غم ، زخمه يارا ، تاول سولوق و آغري درد

اؤلكه آشور ، بؤلكه استان ، شهر باليق ، كند ده

بوغ بخار و سوز شاختا ، چن دومان هر دوست مه

خاك توپراق است و آتش اود ، سو آب و باد يئل

گيسوساچ،توك موي،سانجاق گيره باشد، زلف تئل

آسمان گؤي ، يئر زمين ، دريا دنيز ، كؤوشن فلات

نان چؤرك ، ميوه يئميش ، تازه يئني ، مانده بايات

آتش عشقت مرا سوزاند در هر صبح و شام

من گئجه گوندوز سنين سئوگي اودوندا يانميشام

قارين اشكم،آرخا پشت و سينه كؤكسو، دل كؤنول

كوه داغ ، چشمه بولاق ، دؤش دامنه و غار كؤوول

شير آسلان ، قوش پرنده ، آهو جئيران ، مار ايلان

گاواينك،گربه پيشيك وموش سيچان،شاهين توغان

دي دونن، فردا يارين ، امروز بوگون ، امشب گئجه

روزگون،آي ماه و ايل سال و يوز ايلليك يك سده

سوچ گناه ، دامو جهنم ، آتش اود، اوچماق بهشت

ياخشيراق باشد نكوتر ، ياخشي خوب و پيس زشت

روز گوندوز ، شب گئجه ، آخشام غروب و دان سحر

سوروجو راننده و مركب بينيت ، تاير تكر

پنجره آچيشقا و قاپي در و كليد آچار

بسته باغلي ، باز آچيق و گن گشاد و تنگ دار

مس پاخير ، نقره گوموش ، آهن دمير ، آلتين طلا

سونسوز ابتر ، ته تغاري سون بئشيك ، كودك بالا

آبي گؤي ، آل سرخ و ياشيل سبز و ساري زرد رنگ

كرپيج آجر ، ماسه قوم ، توپراق خاك و داش سنگ

گلدي آمد ، گئتدي رفت و ايچدي نوشيد ، قالدي ماند

يازدي بنوشت و آپاردي برد و اوچوتدو پراند

گئتميش ايدي رفته بود و گؤرموش ايدي ديده بود

وئرميش ايدي داده بود و درميش ايدي چيده بود

گول بخند ، آغلا بگري و دور بمان و قاچ بدو

باخ ببين و چيخ برو بالا و يئن پائين برو

دل ز دستم رفت ، اما اي گل من! نآمدي

كؤنلوم الدن چيخدي گئتدي ، آمما او گول گلمه دي

بير،ايكي،اوچ؛دؤرد،بئش،آلتي؛يئددي،سكگيز؛دوققوز،اون

يك،دو،سه،چار؛پنج و شش،هفت؛ هشت و نه ده،حفظ آن

بيست ايگيرمي ، سي اوتوز، چل قيرخ و پنجاه اللي دان

شصت آلتميش، يئتميش هفتاد ، سكسن هشتاد بربخوان

گر تو خواهي آوري اعداد تركي را به كار

هم ، نود دوخسان و يوز صد ، مين هزار آيد شمار

لر نشان جمع و سيز معناي نفي اندر بيان

ائللر اقوام ، دختران قيزلار و ديلسيز بي زبان

صادقم كو مانده ام از يار خود اندر فراق

صادقم كيم قالميشام من سئوگيليمدن چوخ اوزاق

قيش زمستان ، عيد بايرام ، ياز بهار ، پائيز گوز

ياخشيليق خوبي بود ، دالدا نهان و صورت اوز

بوغچا بقچه ، گيره سانجاق ، باغلا بند و وا آن آچ

گوزگو آئينه بود ، شانه داراق و گيسو ساچ

نيزه ميزراق است و قالخان هم سپر ، چاليش جنگ

چاغ زمان ، زود ائرته ، گئج دير است و تأخير هم ديرنگ

سردسير يايلاق و كؤچمه كوچ و قيشلاق گرمسير

كوه داغ و دشت كؤشن ، يورد خانه ، يول مسير

ييغما يغما ، جمعيت ييغوا و ييغجام جمع و جور

نان چؤرك ، ياپماق نان پختن شود ، تندير تنور

  «  يئل يئلك ، يئلپيك و يئلكان  »گر بخواهي اين بدان

« باد » و  « پر »هم ، « باد زن » وآن ديگري هم « بادبان »

www.ozan.cast.ir

 ww.ozan.cast.ir

<sup><sub>AXI, DÜNYA FIRLANIR

Vaxtın dəyirmanında daş əridi, qum oldu,
Tarixə atdığıımız qayıtdı, lüzum oldu.
Dünənin həqiqəti bu gün tərs yozum oldu,
Niyə də yozulmasın, axı, dünya fırlanır.

Çox ovlaqlar içində çox ovları ovladım,
Aşıb-daşan arzumu mən artıq cilovladım.
Mən atamı ötmüşəm, məni ötür övladım,
Bu, belə də olmalı, axı, dünya fırlanır.

Dünən düz sandığımı bu gün əyri sanıram.
Bəzən olur, özümdən özüm oğurlanıram.
Hər il başqa arzunun başına fırlanıram,
Niyə də fırlanmayım, axı, dünya fırlanır...

Çox əyilən görmüşəm, əyilməyən başları.
Sular duruldu, gördük dibindəki daşları
Ünvanmı dəyişdi dünənin alqışları;
Niyə də dəyişməsin, axı, dünya fırlanır...

Necə dönür bu dövran, necə dönür bu gərdiş,
Tazılarm üstünə dovşanlar da gülərmiş.
Dünya bina olandan hər şey dəyişilərmiş,
Dəyişməsin neyləsin, axı, dünya fırlanır.

əbədini dünyada mən əbədi sanmadım,
Bir atəşə tutuşdum, min atəşə yanmadım,
Bütlər gəldi və getdi, birinə inanmadım
Niyə inanmalıyam, axı, dünya fırlanır.

Fırlandıqca bu dünya, yox da dönüb var olur,
Quruyan çeşmələrdən sular yenə car olur.
Bu dünyanm xeyri də, şəri də təkrar olur,
Niyə təkrar olmasın? Axı, dünya fırlanır.

Min-min illər bu dünya beləcə fırlansa da,
Bir yuvanın bülbülü min budağa qonsa da,
Aylar, illər, fəsillər bir-birini dansa da,
Dəyişməzdir əqidəm, çox da dünya fırlanır,

Nə qədər istəyirsə, min o qədər fırlana,
Qarşıma gah şər çıxa, gah xeyir dığırlana.
Çərxi-fələk istəyir lap dolana tərsinə,
əqidəmi heç nəyə dəyişmərəm mən yenə.

5 oktyabr, 1985.</sub></sup>

ساعات زنگ چالدی

   مدرسه چوخ اوزاقدی

        کیفیمی گوتوردوم

                دیلیم ائویمیزده قالدی

          اسفندین ۲ سی دونیا آنا دیلی گونو قوتلو  اولسون

سنی ((تارین)) آی عاشیق ؟پاسلی سا زین تاقچادان ائندیر!

کوینگیندن چیخاریب شوقیله باس باغرینا.دیندیر!

بیزه بیر تازه ناغیل.بیرتازا سوز سوله بوسازدا

آشیقا عاشیق اولان ائللرینی بیر جه سئویندیر!

شاققالاکوهنه ناغیللاردااولان اژدهانی

بیر ائیچیم وئر مگه سو مینلر یله جان آلانی!

نه زامان دئو جانینی ساخلایاجاقدیر شوشه ده!

ال اوزالت شیشه نی سال!

نعره تب.جامینی سیندیر!جانین آل!

یئنی دن بیر هاوا چال!

داش هاواسی

قیش هاواسی

ایکی قارداش هاواسی

آندلی یوداش هاواسی

ائله وور زخمه نی.سیمدن قور آتیلسین آلوواولسون

علمه شوعله یاییلسین

بوقورومو شلار آلیشسین

لئهی قالخسین.سوبولانسین

اودیله های ــکو ی اوجالسین

هاردا کار واردی ائشیتسین

نه کی لال وارسا دانیشسین

یئنی دن بیر هاوا چال !

یئنی دن بیر هاوا چال !

یادا خاطیرده دیریلت

اونو دولموش.آیاق آلتیندا از یلمیش تاریخینی

بیرده تاریخده کی داستانلارا جان وئر!

جانی وار بیر جه تکان وئر

بیزه چال آرزی گونوندن!

بیر او گوندن کی

چنلی بئلده آلاچیقلار قورولا.توفان اولا

چای.بولاغ طوغیان ائدیب چیمخیرالا.قایناشالار

اولکه دن یاد باغینا آخدیغی آرخلار قان اولا

اوبا ــ اویماق تیکیله . کیشنه یه آتلار

اوینایا گویده قیلینجلار

سیلدیریم.داش قایا آت چاپماغا بیر جولان اولا

گوجلو. قور خماز دلیلر ییغناغی بیر میدان اولا

((بللی احمد)) ئه ((دمیر چی اوغلو)) لار((ایواز بانی)) لار.

هم ده ((نیگار)) لار

((قوچ کوراوغلو))یلا چادیرا ییغیشان دووران اولا.

تولکو.چاققال یئرینه قافلان اولا

آصلان اولا

اوندا ظولمتده گونش پارلایاجاق.نور ساچاجاق

مرد.نامرد سئچیلیب اوندا سیناقدان چیخاجاق

اوندا قور خاق قاچاجاق     

 استادطهماسب پور  شهرک 

تورکون دیلی تک سوگیلی .ایستکلی دیل اولماز

اوزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز

اوزشعرینی فارسا ـــ عربی قاتماساشاعر

شعری اوخویانلار.ائشیدنلر کسیل اولماز

فارس شاعری چوخ سوزلرینی بیزدن آپارمیش

((صابر)) کیمی بیر سفره لی.شاعر .پخیل اولماز

تورکون مثلی.فولکلوری دونیاداتک دیر

خان یورقانی.کند ایچره مثل دیر میتیل اولماز

آذرقوشونی.قیصررومی اسیرائتمیش

کسری سوزودیر بیر بئله تاریخ ناغیل اولماز

چوخ قیسا بوی اولسان اولیسان جین کیمی شیطان

چوخ دا اوزون الما کی اوزوندا عقیل اولماز

آزاد قومی اوغول عشقی طبیعتده بولونسون

داغ ـــ داشدا دوغولموش ده لی جیران حمیل اولماز

بو((شهریار)) بین طبعی کیمی چیمملی چئشمه

کوثر اولا بیلسه دئمیرم.سلسبیل اولماز

http://www.denizlar.blogfa.com/

سانما یوخلاییبدیر سس سیز سمیر سیز

دئمه چؤکوب شهره اؤلوم قورخوسو

گئجه نی دالغا سیز یاشایان دنیز

سحره گؤرورو توفان یوخوسو

باخیشلار پایلاشیر مین بیر گیزلینی

دوداقلار سوسسادا کؤنوللر دویور

یوز ایللر بوکمه ییب ارکین بئلینی

هله ده وارلیقین ، ائلین قورویور

بوز گؤلون مورگولو گؤروب آلدانما

ساوالان کؤکسونده جوشان وولکاندیر

گؤردوگون قارا گون بو ائل بو تورپاق

ایگیدلر بئشیگی آذربایجان دیر

بو یئرده آرخانی گؤره ن گؤزلر وار

هامارلار اوچوروم دؤنوملر دوزدور

بو یئرده یایئنی چکن سازلارین

سنگری ماهنی لار اوخلاری سؤزدور

آتیلان قورشوندور هر بیر بایاتی

ستارخان توفنگی بو گون قلم دیر

بیلگی یاراقینا ساریلان اوزان

کؤکسونده قوپوزو قورقود  ده ده م دیر

بو یئرده بئشیکده ن باشلانیر دؤیوش

گئچیلمز یوللاری آشیر لایلالار

قارانلیق گئجه لر قودوراندا قیش

اومود باغچاسیندا گول له نیر باهار

آزادلیق هایقیران بابک قالاسی

چاغلا ایاقلاشان سینماز اوردودور

سوسماز نسیمی سسی سویا رلارسا دا

بورا آذربایجان اودلار  یوردودور

قایناق : http://azarturk.blogfa.com/

  بو ياخين لار دا  عزيز دوستلاريمين بيريسيني گورمه يه

 گئتميشديم ، چيخارديب بو شعري منه اوخودو  ، من چوخ خوشلانديم 

 دئديم سيز لره ده يازيم بلكه بير آز بير هاوا دئييشسين !  

                       *****

     ائيله ميشدي  بيري عزم عـتبا ت  ،

       ايسته ييردي هامي  اوندان  سوقا ت ،

           او دئييردي  منه  سجاده  گتير !

              بو دئييردي  من ه لبا ده  گتير  !

    ايسته  ييردي  بيري  فيروزه   اوزوك

       بيري  خورما ، بيري  انجير ، بيري  كورك

         هاميسي  نيسيه  ،  فقط  ضربعلي  خان ــ

              اليني  سالدي  جيبه  ، بير جه  قيران ،

     چيخاريب  وئردي  كي ، : « آي ساققالي چا ل  !

        مومكون  اولسا ،  منه  ده بير  توتك  آ ل »

           مشدي  نين  دوشدو  پولا  چونكو  گوزو  ،

             سويله  دي  ضربعلي  خانه  بو سوزو :

          ائله دين  سن  اوزونه  مال  توته  يي ،

        ايندي د ن  ضربعلي جان  ! چال  توته يي  .

بیر صمد وورغون شعری

بير جوجوق ايديم يئره گومديلار سني
حياتا قانادسيز آتديلار مني
باخ نئجه پوزولوب عمرين گلشني
حيات سن سيز منه زنداندير آنا!

قوينوندا بسله نر گوزل ديلكلر
لاييقدير سجده يه سنه ملكلر
نرده سن، گوزلريم هپ سني بكلر
باخ اولادين ناسيل گرياندير آنا!

سن بير گونش ايدين، دوغدوندا باتدين
يازيق اولاديني غملره آتدين
بير جواب وئر، هانكي مرادا چاتدين
تورپاقلاردا نئچه زماندير آنا!؟

بير آه چكسم سنسيز قوپمازمي طوفان؟
عزيزيم آنا جان، گوزوم آنا جان
يوموق گوزلريني آچ دابير اويان
ايندي زمان باشقا زماندير آنا!

ييخيليب پايينه اولمك ايسته رم
آناليق مهريني گورمك ايسته رم
سني گورمك ايچون اولمك ايسته رم
تسلليم آه ايله فغاندير آنا!

http://www.qamshaman.blogfa.com/

 استاد شهریارین بو گوزل شعرینی عزیز قایا قیزینین سایتیندان آلمیشام

 http://gayagizi3.blogspot.com/

عزيز دوست لاريم آشاغيداكي ياز يني سايت لارين بيرينده اوخويوردوم  ،

سيز لرين ده او خومانيزي نيسگيل ائله ديم  درديزه دير  يازينين اصلي فارسجا دير

چئويرمه ده بير آز سهو لر اولسا باغيشلاين   .

  سو ،  زندگانليق باغيشلايا ن آخيجي  (مايع )  ،  انسان بد نينين آغيرليغينين  چوخ بويوك

منيم چوخ سئودييم  ياخين لاريمدان بيري هر واخت با ققالا   ، سوزوچيه  و يا باشقا

بير توكانا گئتسه ايدي  ،  بعضي انصافسيز اصناف ، بو خانيمين  باشينا بورك قويوب ياها لتا رديلار .

 آشاغيدا كي بالاجا گولمه جه ، او خانيمين احوالاتين بير بالاجا

 آليش وئريش ده   بير آز آبار تيلميش اولاراق يازيلميشدير .

ایدز 25 ایل‌ده، 25 میلیون نفرین جانین آلیب (۱۹ خرداد ۱۳۸۵)
25 ایل بوندان قاباق ایلک دفعه گؤرسنن ایدز مریض‌لیگیله مبارزه، ایندی‌یه‌دک ایدزین آرادان گئتمه‌سینه سبب اولماییب. ایدز آدلی بیر مریض‌لیگین اولماسی، ایلک دفعه 25 ایل بوندان قاباق آمریکانین آتلانتا شهرینده‌کی مریض‌لیک کنترل مرکزی طرفیندن اعلام اولدو؛ 1981ینجی ایلین ژوئن آیین‌دا ایلک مبتلالاری گؤرسنن بو مریض‌لیک ایندی‌یه‌دک 25 میلیون نفرین جانین آلیب و 40 میلیون نفرده ایدزه مبتلا اولاراق، ایدزین یاییلان پنجه سینده اسیردیرلر.

بیرلشمیش ملت‌لر تشکیلاتینین وئردیگی بیلگی‌لره گؤره، بعضی اؤلکه‌لرده ایدزین یاییلما سرعتی باشقا اؤلکه‌لره گؤره آز اولسادا، ایدزین قوربانی‌لری ایکینجی دونیا ساواشین‌دا اؤلن‌لردن داها آرتیق‌دیر. آما هر نه‌دن آرتیق نیگرانلیق یارادان مساله، ایدزین سون ایل‌لرده قادین‌لار آراسیندا سرعت‌له یاییلماسی‌دیر.

نیویورک‌دا نئچه گون بوندان قاباق سونا چاتمیش "بیرلشمیش ملت‌لر ایدز کنفرانسی"ندا، بو مساله‌یه دقتی چکن بیرلشمیش ملت‌لر تشکیلاتینین باش دبیری، "کوفی عنان" بئله دئدی: «دونیا سطحینده جاوان قادین‌لار آراسیندا ایدز ویروسونون یاییلما سرعتی آرتماق حالیندادیر. ویروسا بولاشمیش قادین‌لارین سایی‌سی، کیشی‌لره گؤره ایکی برابر آرتیق دیر.»

ایدزین قادین‌لار آراسی سرعت‌له یاییلماسیندا جنسی خشونت‌لرین بؤیوک نقشی وار. بعضی آفریقا اؤلکه‌لرینده ایسه "نئچه آروادلیق" مریض‌چیلیگین یاییلماسین سرعت‌لندیریر. دونیانین بوتون اؤلکه‌لرینده روسپی‌لیک و مخدر ماده‌لرین استفاده‌سی، ویروسون یاییلماسینین لاپ اصلی عاملی‌ ساییلیر. بیرلشمیش ملت‌لرین ایدزله مبارزه برنامه‌سینین مدیری "پیتر پیوت"، بو وضعیتی بئله آچیق‌لاییر: «جنسی خشونت‌لر ایدز مریض‌لیگینین یاییلماسین آرتیریر. قادین‌لارا جنسی یاشاییشا گؤره دانیشماق ایجازه‌سی وئرمه‌ین فرهنگ‌لرین وار اولدوغو شرایط‌ده ایدز مریض‌لیگی‌ده اؤز حیاتینا دوام ائده‌جک.»

مریض‌لیگین یاخین گله‌جک‌ده قاباغینین آلینماسینا گؤره هئچ بیر نشانه گؤرسنمیر. حتی متخصص‌لر مریض‌لیگین گله‌جک ایل‌لرده خصوصا آسیا و شرقی اروپادا داها دا آرتیق یاییلاجاغینا احتمال وئریرلر. مریض‌لیگین یاییلماسیندا لاپ آرتیق ضرر گؤرن اؤلکه‌لر ده یوخسول اؤلکه‌لردیرلر. بو کنفرانس‌دا یوخسول اؤلکه‌لرده درمان اوچون لازیم اولان داوالارین تامین اولماماسینا اشاره ائدن "مرز تانیمایان دوکتورلار انجمنینین" عضوو "هانس ویرد" بئله دئدی: «هر مریضین درمان خرجی ایلده 5718 دلار دیر. برزیل، هندوستان یا تایلند کیمی اؤلکه‌لرده مریض‌لر بو هزینه‌نی تامین ائده‌بیلمیرلر.»

اچ.آی.وی 25 ایلین ایچینده 25 میلیون انسانین جانین آلیب. 40 میلیون انسانین‌دا بو ویروسا بولاندیغی تخمین وورولور. ویروس هر گون 11 مین انسانا سرایت ائدیر. بیرلشمیش ملت‌لرین 2001ده قویدوغو برنامه‌یه گؤره بو تشکیلات 2005ینجی ایلده 3 میلیون نفر ایدز مریض‌لیگینه مبتلا اولان‌لارا داوا وئرمه‌لی ایدی. آما "کوفی عنان‌"ین آچیق‌لادیغینا گؤره اونلار بو هدفه چاتا بیلمه‌ییب‌لر. بو گون یالنیز بیر میلیون انسانین ایدز درمانلاری تامین اولونور. ایندیسه آفریقانین جنوبوندا 26 میلیون ایدز مبتلاسی یاشاییر.

باشقا بیر یان‌دان اؤلکه‌لرین ایدزله مبارزه‌یه مناسب مالی منابع آییرمادیقلاری اوچون، بو مبارزه‌لر موفقیته ساری اوغراماییر. کنفرانس‌دا بو مساله‌یه دقتی چکه‌رک مریض‌لیگین قاباغینین آلینماسی یولدا، داها آرتیق مالی منابعین یارادیلماسینین اهمیتینه تاکید اولدو. بیرلشمیش ملت‌لرین ایدزله مبارزه برنامه‌سینین تخمین‌لرینه گؤره 2007ینجی ایلین‌ده ایدزله مقابله ائتمک اوچون 14 میلیارد یورو پولا احتیاج وار. آما بو کنفرانس‌دا مالی منابعین نئجه تامین اولماغی موضوع‌سوندا هئچ بیر توافق اله گلمه‌دی.
Helle Jeppesen / DW



http://www.irwomen.com/

                    بو قیزین بیر گوزللیینه باخین

توركيه نين يئني شعرينين اونجوسو 1902- نجي ايلده سالونيكا شهرينده دونيايا گلدي

1922- نجي ايلده درس اوخوماق ايچين موسكووايا گئديب اورانين بين الخلق

اونيورسيته سينه گيردي .

1924- نجي ايلده توركيه نين استقلال ساواشيندان سونرا  ، استانبولا  قايتدي نئچه دفعه

سولچو درگي لر له امك داشليق ائله مك ايتهامي ايله توتولدو  و بير دفعه حضور سوز اون

بئش ايل زيندانا محكوم اولدو.

سو"دئییبدیر منه اولده،آنام آب کی،یوخ

                                    "یوخو"اویرتدی اوشاقلیقدامنه،خواب کی،یوخ

ایلک دفعه کی،"چورک"وئردی منه نان دئمه دی

                                     ازلیندن منه "دوزدانه"، نمکدان  دئمه دی

آنام ،اختر دئمه یبدیرمنه،"اولدوز "دئییب او

                                     سو دوناندا،دئمه ییب یخدی بالا،"بوز"دئییب او

"قار" دئییب ،برف دئمه ییب،دست دئمه ییب"ال"دئییب او

                                    منه هئچواخت بیا سویله مه ییب،"گل"دئییب او

یاخشی خاطیرلاییرام،یاز گونو اخشام چاغی لار

                                     باغچانین گون باتانیندا کی،ایلیق گون یاییلار

گل:-دئیه ردی،-داراییم باشیوی ای نازلی بالام!

                                     گلمه سن گر،باجیوین آستاجا زولفون دارارام

او دئمه زدی کی ،-بیا شانه زنم بر سر تو

                                    گر نیایی بزنم شانه سر خواهر تو

بلی،داش یاغسادا گویدن،سن او سان من ده بویام

                                  وار سنین باشقا آنان،واردی منیم باشقا آنام

اوزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم

                                 ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم

ایسته سن قارداش اولاق،بیر یاشایاق،بیرلیک ائدک

                                  وئریبن قول-قولا،بوندان سورا بیر یولدا گئدک

اولا،اوزگه کولک لرله گرک آخمایاسان 

                                  ثانیا،وارلیغیما،خالقیما خور باخمایاسان

یوخسا گر زور دئیه سن ملتیمی خوار ائده سن

                                   گون گلر،صفحه چونر،مجبور اولارسان گئده سن

    شعر:پروفسوردوکتور محمد تقی زهتابی(کیریشچی)